Öğretmenler Forumu

Lütfen giriş yapın veya üye olun.

Kullanıcı adınızı, şifrenizi ve aktif kalma süresini giriniz
Gelişmiş Arama  

Haberler:

Gönderen Konu: özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri  (Okunma sayısı 15942 defa)

ismailozden

  • Yeni
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 25
özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri
« : 06 Mayıs 2009, 12:45:06 »


 ÖZEL EĞİTİMDE YANLIŞSIZ ÖĞRETİM YÖNTEMLERİ



Yanlışsız öğretimimin özellikleri

Özel eğitim gerektiren bireylere geleneksel öğretim yöntemleri  uygulanırken hata düzeyinin arttığı da görülmektedir.yanlışsız öğretim yöntemi ile hata düzeyinin düşük olması bireyin daha fazla pekiştireç alması  ve öğreten ve öğrenen arasında olumlu etkileşim kurulması nedeni ile öğretim sırasında uygun olmayan davranışlarında daha az gerçekleşeceği düşünülmektedir.




Öğrenen kişilerin beceri ve kavramları en iyi biçimde öğrenmelerinin öğretim sırasında yaptıkları hatalardan değil öğretim sırasında gerçekleştirdikleri olumlu yanıt ve alıştırmalardan kaynaklanmaktadır.Bu yöntemleri öğretmenin uygulayabilmesi için öğretmenin üç temel beceriye sahip olması gerekir.



Öğretmen öğreteceği beceriyi bireyin hali hazırdaki işlevde bulunma düzeyini dikkate alarak belirlemeli ve sunmalıdır.
Öğretmen gerekli durumlarda beceri analizi geliştirmeli ve bir kerede sadece küçük bir bölümünü öğretilmesini amaçlamalıdır.
Öğretmen öğrenmeyi kolaylaştırıcı ipucu model olma gibi değişik öğretim stratejilerini uygulayabilmelidir.



Yanlışsız öğretim yöntemleri sistematik ve yapılandırılmış biçimde sunulan doğrudan öğretim stratejisidir.Öğretim sırasında bireyin hemen tüm denemeleri doğru olarak yanıtlaması nedeni ile öğretmen ve öğrenci arasında olumlu etkileşim gelişmesine yardımcı olur.Bu yöntem uygulanırken sunulan ip ucunun bireyin doğru tepkide bulunma olasılığını artırması ve daha fazla pekiştireç almasını sağlaması ayrıca öğretim sırasında hata düzeyinin düşük olması nedenleri ile bireyin olumsuz davranış sergileme olasılığını düşürür


Yanlışsız öğretim uyaran ve hedef davranışla ilgili araç gereçlerin programlanarak sunulmasıdır.Bu programlama ile bireyin üzerinde çalışılan davranışa ilişkin doğru tepkide bulunması amaçlanmaktadır.Diğer bir değişle uyaran kontrolü sağlanmaya çalışılmaktadır. Öğretim sırasında bireyin hata yapmasını yüzde yüz önleyemez ancak hata düzeyini öğretmenin uygulamayı ne derece iyi planladığına ,uyguladığına bağlı olarak azalır.
 

Yanlışsız öğretim yöntemlerinin yararları
 
·        Geleneksel öğretim yöntemlerine yanıt vermeyen bireyler yanlışsız öğretim sunulduğunda öğretimden daha fazla yararlanırlar.
·        Yanlışsız öğretim yöntemleri etkili ve verimli yöntemler olduğu için bireyin ve ailesinin yaşam kalitesi artar.
·        Geleneksel öğretim yöntemine yanıt vermeyen öğrencilerle çalışan öğretmenler alternatifleri de görünce mesleklerini daha rahat uygularlar.
  

     Eğitim sürecine katılan herkes öğretmen çocuk ve aile kişilik özelliklerine ve tercihlerin en uygun öğretim yöntemleri seçme konusunda daha şanslı hale gelirler.
·        Geleneksel yönteme kıyasla hata oranı daha düşük olduğu için öğretim sırasında  öğrencinin uygun olmayan davranış sergileme olasılığı daha düşük olacaktır.


Yanlışsız öğretim yöntemleri genel olarak 2 grupta toplanmaktadır.

Tepki ipuçlarının sunulduğu öğretim yöntemleri


Uyaran ipuçlarının sunulduğu öğretim yöntemleri.
 

Tepki ipuçlarının kullanıldığı yöntemler
Tepki ipuçlarının kullanıldığı öğretim yöntemleri öğrenci tepkide bulunmadan önce ipucu kullanılarak bireyin doğru tepkide bulunmasının sağlandığı yöntemlerdir.Öğretmen sunduğu ip ucunu silikleştirerek bireyin giderek yalnızca kendisine sunulan uyarana doğru tepkide bulunmasını sağlar.Böylece uyaran kontrolünün ipucundan beceriye geçişi sağlanmış olur.

Tepki ipuçlarının sunulduğu  yanlışsız öğretim yöntemleri
·        Sabit bekleme süreli öğretim
·        Eş zamanlı ipucu ile öğretim
·        Artan bekleme süreli öğretim
·        Davranış öncesi ipucu ve sınama ile öğretim
·        Davranış öncesi ipucu ve silikleştirilmesi ile öğretim
·        Aşamalı yardımla öğretim
·        İpucunun giderek azaltılması ile öğretim
         İpucunun giderek artırılması ile öğretim
Uyaran ipuçlarının kullanıldığı yöntemler
Hedef davranışı başlatması beklenen hedef uyaranda ve ipucu sağlayan uyaranda hedef uyaranın algılanmasını kolaylaştırmak amacı ile sistematik uyarlamalar yapılaması olarak tanımlanmaktadır.Uyaran ipuçlarının kullanıldığı öğretim sürecinin ilk aşamasında uyaranlar bireyin doğru tepki vermesini kesinleştirir biçimde sunulur.Öğretim sürecinde uyaran kontrolü giderek ipucundan hedef uyarana aktarılır.

Uyaran ipuçlarının kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemleri

·        Uyaranı silikleştirme

·        Uyarana şekil verme

·        Uyaran ipucu ekleme

Yanlışsız öğretim yöntemlerinde kullanılan temel terim ve kavramlar

Hedef uyaran
Soru yada yönerge olarak sunulabilen hedef uyaran öğrenciye yanıt vermesi gerektiğini anımsatmak üzere kullanılır.Hedef uyaran öğretmenin öğrenciye yönelttiği herhangi bir yönerge yada soru olarak tanımlanmaktadır.Hedef uyaranda bireye davranışı yerine getireceği anımsatılırken nasıl yerine getirilmesi gerektiğine ilişkin bir ipucu verilmez. Beceri yönergesi çevre düzenlemesi ve doğal olarak oluşan olaylarda biri yada birkaçı kullanılarak sunulur.

Hedef uyaran türleri
 
Beceri yönergesi
Öğrenciye yanıt vermesi yada tepkide bulunması gerektiğini anımsatmak üzere kullanılan açıklama yada sorulardır.Örneğin ‘Kağıdı kes’ ‘Mavi renkteki küpü kutuya koy’ komutları birer beceri yönergesidir.Beceri yönergesinde öğrenciye sadece ne yapması gerektiği söylenir.Öğrencinin nasıl yapması gerektiğine ilişkin açıklama yapılamaz

Çevre düzenlemesi
Öğretmenin doğrudan sözel açıklama yada soru sorması yerine hedef davranışa ilişkin çevresel düzenleme yapılarak bireyin tepkide bulunmasını sağlamasıdır.Resim boyama etkinliği öğretilirken öğretiminin gerekli araç gereci masanın üzerine koyarak öğrencinin davranışı sergilemesi sağlanabilir.İleri derecede zihinsel engelli bireylere davranış ve gerekli araç gereci masanın üstüne koyarken ‘haydi şimdi resmi boya’ gibi beceri yönergesi de verilebilir.


Doğal olarak oluşan olayların öğretimde uyaran olarak kullanılması
Davranış ve beceriler olayların doğal oluşumları sırasında öğretilmeye çalışılır.Örneğin öğrenciye diş fırçalama becerisi öğretilirken yemek yeme eyleminin bitişinin öğrenciye dişini fırçalaması için uyaran olması beklenir.
 


Hedef uyarana karar verilirken öğretim sunulan bireyin özellikleri,  öğretilecek davranış yada becerinin özellikleri, öğretimin gerçekleştirileceği ortam vb. değişkenler dikkate alınmalıdır.



İpucu

Bireyin tepkide bulunmasından önce öğretmen tarafından bireyin doğru tepkide bulunmasından önce öğretmen tarafından öğrenciye tepkide bulunma olasılığını artırmak  üzere sunulan öğretmen yardımı olarak tanımlanır
İp ucu türleri
Kontrol edici ipucu ve kontrol edici olmayan ipucu.Kontrol edici ipucu bireyin doğru tepkisini kesinleştiren ipucu kontrol edici olmayan ipucu ise bireyin doğru tepkide bulunma olasılığını artıran ancak kesinleştirici olmayan ipucudur.Diğer sınıflama ise sözel ipucu görsel ipucu model olma ve fiziksel ipucu olarak 4 gruba ayrılır.

Öğretim sırasında kullanılan ipuçlarının çoğu yapay ipuçlarıdır ve yapay ipuçları öğrencinin öğretmene bağımlılığını artırır




İpuçlarının daha doğal hale gelmesi için şu noktalara özen gösterilmelidir.
İpucu davranışın doğal ortamında geçen terminolojiye uygun olarak sunulmalıdır.Bireye hangi beceriyi öğretmek istiyorsak o beceride kullanılan terimler kullanılmalıdır.
Bireye uygunluk göstermesi koşuluyla doğal olarak rastlanma olasılığı yüksek olan ipucu türlerinin kullanılması öncelikli olarak yeğlenmelidir.


Öğrenci zincirleme bir davranışta bir beceri basamağını yerine getiremiyorsa yada atlıyorsa bu durumda ip ucu kullanılarak o basamağın gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır

Akıcılık genelleme kalıcılık gibi öğrenmenin diğer aşamalarına ilişkin öğretim yapılıyorsa ipucu ve hata düzeltme teknikleri birlikte kullanılmalıdır.

Öğrenciye ipucu verilmediği ortamlarda ipucuna gereksinim duyduğu alanlarda ipucu talebinde bulunması öğretilmelidir.


Uygun ipucunun etkili biçimde kullanılabilmesi için şu kurallar gerekmektedir.  
Öğrenci vücudu üzerinde en az kontrol gerektiren ancak en etkili olan ipucu belirlenmelidir:
              Öğrenci vücudu üzerinde en fazla kısıtlayıcı yada güçlü ipucu tam fiziksel ipucu iken en zayıf ipucu ise mimik ipuçlarıdır.İpucu türünü belirlerken öğretmenler daima öğretim sırasında güçlü ipuçları kullanımının zayıf ipuçlarının kullanımına kıyasla bireyi daha bağımlı kılabileceğini dolayısı ile uyaran kontrolünü gerçekleştirilmesinin geciktirileceği akılda tutulmalıdır.


Gerekli durumlarda ipucu türleri birleştirilerek kullanılmalıdır. Örneğin yemek masasını toplama becerisi çalışılırken öğretmen hem model olabilir hem de sözel ipucu bir arada verilebilir.
Davranışla doğrudan ilgili ve en doğal ipucu türü seçilmelidir.Doğal ipuçları davranışın gerçekleştiği doğal ortamlarda bireyin karşılaşabileceği ipuçlarıdır.üzerinde çalışacak davranışla ipucu  doğrudan ilgili olmalıdır.
İpucu sadece öğrenci dikkatini yönelttiği durumlarda sunulmalıdır.Birey için en etkili ve uygun ipucu kullanılıyor olsa bile uygulamacı mutlaka bireyin dikkatini hedef uyarana yöneltmiş olmasına özen gösterilmelidir.


 İpucu öğrenciyi destekleyici biçimde ve öğretim atmosferi içinde sunulmalıdır.İpucu hat düzeltici bir tavırla değil öğretim atmosferi içinde öğrenciyi destekleyici biçimde sunulmalıdır.
 İpucu olabildiğince erken silikleştirilmelidir.Davranış öncesi tekniklerin kullanıldığı yanlışsız öğretim yöntemlerinde bireyin doğru tepkide bulunmasın sağlamak üzere hedef uyaranın ardından belli bir plana göre ipucu kullanılır. Ancak ipucunu gerektiğinden daha fazla kullanmak bireyi ipucuna bağımlı hale getirerek uyaran kontrolü transferinin sağlanmasını engeller.  


İpucu gelişigüzel  biçimde kullanılmamalıdır.Yanlışsız öğretim yöntemleri oldukça sistematik biçimde sunulan etkili öğretim yöntemleridir.Öğretmenler öğretim sırasında kullanacakları ipuçlarının neler olacağına karar vermeli bu ipuçlarını planlı biçimde sunmalıdır ve uyaran kontrolü sağlandıktan sonra giderek ipuçları silikleştirilmelidir.


 Deneme

Deneme davranış öncesi uyaranları bireyin davranışını ve davranış sonrası uyaranları kapsar.Örneğin ‘kalemlerden hangisi büyük bana göster?’hedef uyaranın verilmesi ‘bak bu büyük’ biçiminde ipucunun verilmesi ve bireyin yanıtı deneme sürecini oluşturur.
 


Yanıt aralığı
Hedef uyaran ve ipucu sunulduktan sonra öğrencinin yanıt vermesini beklemek üzere geçen süre olarak tanımlanmaktadır.Örneğin ‘tabakta kaç boncuk var?’ beceri yönergesinden sonra ‘bir boncuk’ kontrol edici ipucu sunduktan sonra öğretilecek beceriye göre 4 ya da 5 saniye gibi bir süre ile öğrencinin yanıt vermesini beklenmesidir.Yanıt aralığının uzunluğunu bireyin  öğrenme özelliklerine,üzerinde çalışılan hedef davranışa ve öğretim düzenlemesine bağlı olarak karar verilir.


Denemeler arası süre
Öğretim sırasında  kaç denemenin yapılacağı öğrenci, hedef davranış vb değişkenlere göre karar verilir.Denemeler arası süre öğrenciye hedef uyaran ve ipucu sunularak yanıt aralığı süresince bireyin yanıt vermesi beklendikten sonra yeni bir hedef uyaran sunmak üzere geçen süredir.Örneğin nesne ismi tanıma becerisi öğretildiği bir çalışmada ‘bu nesnenin ismi nedir?’ beceri yönergesini ve ‘kapı’ kontrol edici ipucunu sunduktan sonra 5 saniye süreyle yanıt aralığı beklendikten sonra öğrencinin yanıtına bağlı olarak ikinci kez aynı  yada hedef uyaranı sununcaya kadar geçen süredir.


Silikleştirme
Yanlışsız öğretim yöntemlerinde silikleştirme 3 durumda yapılmaktadır.İpucunda silikleştirme ,Pekiştireçlerde silikleştirme , Uyaranda silikleştirme
 
İpucunda silikleştirme ya öğretimde gelişme kaydedildikçe yavaş yavaş yada birden ortadan kaldırarak gerçekleştirilir.Böylece bireyin doğal uyarana doğru tepkide bulunmasını sağlar.Bu duruma uyaran kontrolü denilmektedir.

Pekiştireçler de silikleştirme ölçüt karşılanıncaya değin sürekli pekiştirmenin kullanılması ve zamanla diğer pekiştireç tariflerinin benimsenmesidir.


             Uyaranda silikleştirme bir davranışın yada becerinin öğretimin de kullanılan uyaranın öğrenmeyi kolaylaştırmak üzere çeşitli yönleri ön plana çıkarılabilir yada uyaran abartılı bir şekilde sunulabilir.Zaman içinde öğrenme gerçekleştikçe uyaranda gerçekleştirilen bu uyarlama silikleştirilerek uyaranın doğal biçimde sunulması sağlanır
Kayıtlı

şeyda.1041

  • Yeni
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 4
Ynt: özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri
« Yanıtla #1 : 29 Aralık 2012, 16:51:23 »

ÖZEL EĞİTİMDE YÖNTEM VE TEKNİKLER NELERDİR. AÇIK VE NET BİR ŞEKİLDE AÇIKLAMA YAPAR MISINIZ. PLAN YAZARKEN HANGİ YÖNTEMİ KULLANICAĞIMI VE NEREDE KULLANCAĞIMI BİLMİYORUM, SÖZEL İPUCU,AÇIK ANLATIM, SORU CEVAP
MODEL OLMA, FİZİKSEL YARDIM DIŞINDA BAŞKA YÖNTEM VE TEKNİKLER NELERDİR.
YAPTIĞIM PLANIN YANLIŞ OLDUĞUNU BİLİYORUM AMA YİNE AYNI YANLIŞLARI YAPMAKTAN KENDİMİ ALAMIYORUM. İLK ÖĞRENDİKLERİMİN DIŞINA ÇIKAMIYORUM. NE YAPMAM GEREKİR
Kayıtlı

şeyda.1041

  • Yeni
  • *
  • Çevrimdışı Çevrimdışı
  • Toplam İleti: 4
Ynt: özel eğitimde yanlışsız öğretim yöntemleri
« Yanıtla #2 : 29 Aralık 2012, 16:56:56 »

ÖĞRENCİ METNİ KENDİ BAŞINA OKUYABİLİYOR. YÖNTEM VE TEKNİK, ÖĞRETME ÖĞRENMEYE  BAĞIMSIZ YAZDIM. HOCAM YANLIŞ OLDUĞUNU SÖYLEDİ.  BAĞIMSIZ NEDEN YAZAMIYORUM  ÖĞRENCİ YARDIM ALMADAN KENDİ BAŞINA OKUYABİLİYOR BENİM BAĞIMSIZ YERİNE NE YAZMAM GEREKİYOR.
Kayıtlı